Ruimte teruggeven aan de rivier en grenzen stellen aan gebruik.
Nederland verandert en het Deltaprogramma verandert mee. Iedere zes jaar evalueert het Deltaprogramma de deltabeslissingen en voorkeursstrategieën. In het Deltaprogamma 2027 staan de conclusies uit deze herijking. Daarbij zijn de belangrijkste opgaven voor de toekomst benoemd. Het Deltaprogramma 2027 is op Prinsjesdag door de minister van Infrastructuur en Waterstaat aangeboden aan de Tweede Kamer. Geschetst wordt hoe Nederland het beste om kan gaan met het veranderend klimaat.
Belangrijkste bevindingen van de herijking 2026
De zeespiegel stijgt, de beschikbaarheid van zoetwater neemt af, de kans op wateroverlast wordt groter en het is vaker extreem heet. Dat gaat sneller dan gedacht en de opgaven stapelen zich steeds meer op. Daarom wordt de aanpak aangescherpt en moeten we ons gaan bereiden op de grote keuzes die op ons afkomen. Dat vraagt niet alleen aanpassingen in het watersysteem, maar ook in het land- en watergebruik. Op 7 september heeft de deltacommissaris een persbericht uitgedaan met de belangrijkste inhoudelijke bevindingen op een rij: Het leven in de Nederlandse delta gaat ingrijpend veranderen | Deltaprogramma
Er zijn drie typen maatregelen onderscheiden, alle drie nodig. Het gaat in eerste instantie om aanpassingen aan het hoofdwatersysteem, de Maas in dit geval. Ten tweede moeten er ingrepen gaan plaatsvinden in het regionale systeem: de zijrivieren, beken, sloten. Tot slot is het nodig het landgebruik aan te passen aan de veranderende omstandigheden, op deze manier gaan we ons voorbereiden op een nieuwe werkelijkheid.
Onderdeel van dit Deltaprogramma is de herijkte Voorkeursstrategie Maas 2027. De herijking (de zesjaarlijkse check van het beleid) laat zien dat het huidige watersysteem nu al nauwelijks in staat is de effecten van extremere weerssituaties op te vangen. Alleen ingrepen in het watersysteem volstaan daarom niet om de effecten van klimaatverandering het hoofd te kunnen bieden. Het is noodzakelijk om ook in ruimtelijke inrichting en landgebruik meer rekening te houden met klimaatverandering. Dit vraagt om nu acteren en scherpe ruimtelijke keuzes maken. Dit is de enige manier om weerbaar te zijn tegen hoog- en laagwater in de toekomst.
Een van de ingrepen die nog wel soelaas kunnen bieden is meer ruimte voor de rivier. Ruimte (terug)geven aan de Maas dient vele doelen en is daarom een belangrijke pijler van de voorkeursstrategie Maas. Het draagt bij aan waterveiligheid, aan het verlagen van de erosieve kracht van rivieren, aan natuurontwikkeling en aan het langer vrij afstroombaar houden van zijrivieren op de Maas om wateroverlast in het achterland te voorkomen. Het verminderen van de erosieve kracht is met name noodzakelijk langs de gemeenschappelijke Maas.
Maatregelen in het riviersysteem zijn mogelijk en zinvol, maar bieden geen volledige oplossing voor de toenemende problematiek. Vooral voor waterbeschikbaarheid zijn naast ingrepen in de ruimtelijke inrichting maatregelen nodig door maatschappelijke sectoren. Waar in de vorige voorkeursstrategie (2015) de focus nog sterk lag op sectorale veiligheidsmaatregelen, vraagt de huidige context om een integrale benadering. Hierbij worden waterveiligheid, rivierbodemligging, zoetwaterbeschikbaarheid en natuurlijke dynamiek in samenhang beschouwd.
De herijkte voorkeursstrategie Maas zet vanuit deze hoofdgedachte in op vijf pijlers:
- Meer ruimte voor de Maas (buiten- en binnendijks).
- Respecteren van grenzen aan het gebruik van de Maas.
- Integraal en gebiedsgericht uitvoeren van ingrepen.
- De Maas en haar zijrivieren zijn één systeem en onderdeel van een internationaal stroomgebied
- Een specifieke strategie per deelgebied.
De voorkeursstrategie Maas geeft een doorkijk tot het jaar 2100 en bevat richtinggevende uitspraken voor een robuust stroomgebied dat flexibel en veerkrachtig genoeg is om klimaatverandering en extreme weersomstandigheden met te veel of te weinig water zo goed mogelijk op te vangen.
Saskia Boelema (voorzitter van de stuurgroep Deltaprogramma Maas): “We geloven in de kracht van de regio als werkbare schaal voor uitvoering van maatregelen en projecten. Op deze schaal kan het beste rekening worden gehouden met gebied specifieke kenmerken. We zien de voorkeursstrategie Maas als een uitstekend kompas om samen aan de slag te gaan met de uitvoering van maatregelen en de Maas klaar te maken voor de toekomst.”
De volledige Voorkeursstrategie Maas 2027 kun je hier vinden.
