Nederland heeft een van de veiligste delta’s ter wereld gebouwd dankzij eeuwenlange ervaring en technische kennis. Maar, het klimaat verandert, de extremen worden groter en klimaatverandering versnelt. Het wordt warmer met langdurige droge periodes waardoor er steeds vaker minder zoetwater beschikbaar is. Daarnaast komen grote piekbuien vaker voor. Waterstanden stijgen steeds verder bij hoogwater en ook de zeespiegel stijgt door.
Dit vraagt om ingrijpende keuzes in het huidige beleid. Het Deltaprogramma Maas bereidt zich voor op richtinggevende keuzes om het stroomgebied van de Maas leefbaar, veilig en klimaatbestendig te houden. Deze keuzes gaan ook effect hebben op de ruimte om onze rivieren. Elke stap nemen we samen met al onze samenwerkingspartners in de regio.
Nieuwe voorkeursstrategie
Voor de Maas wordt in stappen gewerkt aan een nieuwe voorkeursstrategie (VKS) toe. De huidige VKS dateert uit 2014 en gaat uitsluitend in op hoogwaterveiligheid: ‘dijkversterking en rivierverruiming in een krachtig samenspel’. Christine Jansen, beleidsadviseur Waterschap Limburg en Silvia van ’t Laar, adviseur Water Rijkswaterstaat vertellen er meer over: “Als Deltaprogramma Maas voorzien we dat hier een aanvulling op nodig is. De nieuwe VKS heeft een breder perspectief: voldoende waterbeschikbaarheid , nieuwe veiligheidsstrategie van de Maas en aandacht voor samenhang zijrivieren en Maas. Ook worden de beleidsbeslissingen binnen Ruimte voor de Rivier 2.0 geintegreerd in de nieuwe VKS. De focus ligt hierbij op rivierbodemligging, sedimenthuishouding en afvoercapaciteit.”
Extreme toekomsten in beeld
Christine: “We zijn in het Deltaprogramma Maas begonnen met een brede blik: hoe kunnen we de verschillende opgaven aanpakken? Er zijn vier extreme toekomsten in beeld gebracht om oplossingen te bedenken.” De scenario’s zijn inmiddels vertaald naar drie meer realistische strategieën:
1. Alles technisch oplossen
2. Meerdere functies bedienen
3. Ruim baan voor de rivier.
Deze strategieën zijn deels overeenkomstig met de strategieën van Ruimte voor de Rivier 2.0.
Een voorbeeld van een strategie
Bij strategie 1“Alles technisch oplossen” wordt zoveel als mogelijk doorgegaan met de huidige wijze van waterveiligheid creëren; inzetten op dijkversterking, met hier en daar een rivierverruiming. Daarentegen zal in strategie 3 “Ruim baan voor de rivier” met name worden ingezet op rivierverruiming buiten,- en binnendijks om aan de waterveiligheid te voldoen. Silvia vult aan: “Bij alle strategieën kunnen verschillende maatregelen vanuit waterbeschikbaarheid worden gekoppeld. Elke strategie heeft een andere impact op de verschillende functies langs de Maas zoals natuur, landbouw, scheepvaart en ruimtelijke ontwikkelingen. Met adaptatiepaden proberen we te bepalen voor welke keuzes wat staan en wat de consequenties zijn van die keuzes. Maar ook, wat komt er op ons af wanneer er geen keuzes worden gemaakt?”
Aan de hand van een beoordelingskader en bestuurlijk gesprek gaat Deltaprogramma Maas uit deze strategieën elementen selecteren die uiteindelijk samen de nieuwe Voorkeursstrategie voor de Maas gaan vormen. Dit proces loopt in het najaar 2025.
